27Ocak

Çölyak Hastalığı Dosyası | Tüm Bilgiler

colyak-glutensiz-beslenmeYaşam boyu süren bir hastalık olan “çölyak”a sahip kişi sayısı ülkemizde de oldukça fazla. Çölyak tanısı konmuş kişilerin yanı sıra henüz tanı konmamış büyük bir kitle de olduğu düşünülmektedir. Peki nedir bu çölyak hastalığı? Belirtileri nelerdir, tedavisi nasıl yapılır? Bu gibi tüm sorularla çölyak hastalığını her yönden tanıyalım istiyoruz.

 

Çölyak Nedir?

Çölyak, bağırsaklarda sindirimi sağlayan villus yapısının bozulmasına, bu sebeple ince bağırsağın zarar görmesine neden olan; bunlarla birlikte de yiyeceklerin bağırsaklardaki emiliminin azaldığı bir hastalıktır. Çölyak hastalığında ince bağırsaklarda hasara sebep olan guluten isimli bir protein çeşididir. Bu nedenle bu hastalık aynı zamanda Gluten Enteropatisi olarak da bilinir.

 

Çölyak Hastalığının Nedenleri Nelerdir?

Çölyak hastalığının temel nedeni genetik faktörlerdir. Kalıtımsal olarak bu hastalığın aileden gelmesi söz konusudur. Ancak genellikle çevresel nedenler, çölyak hastalığını tetikleyerek ortaya çıkarmaktadır.

 

Çölyak hastalığı çok küçük yaşlarda ortaya çıkabildiği gibi ilerki yaşlarda da kendini belli edebilmektedir. Özellikle çevresel faktörler gizli çölyakı tetikleyebilmektedir. Çölyak, bir ameliyat, gebelik, enfeksiyon ya da şiddetli bir stresten sonra ortaya çıkabilmektedir.

 

Çölyak hastalığının ortaya çıkışını arttıran diğer sebeplere bebeklik döneminde yeterli miktarda anne sütünün verilmemesi, yanlış mama türünün kullanılması ve fazla antibiyotik kullanımı örnek olarak verilebilir.

 

Çölyak Hastalığının Görülme Sıklığı

Çölyak, tüm dünyada farklı sıklıklarla görülmektedir. Ülkemizde 250 ile 750 bin arasındaki kişide çölyak olduğu tahmin edilmektedir. Tanı konan kişiler bu sayılara oranla çok daha azdır fakat henüz tanı konmamış olan kişilerin sayısı bir hayli fazladır.

 

Çölyak Hastalığının Belirtileri ve Teşhisi

Çölyak teşhisi her yaşta konabilmektedir. Uzun yıllar boyunca farkedilmeyip ileriki yaşlarda yapılan testler çölyak varlığını gösterebilmektedir.

 

Çölyak hastalığının teşhisi bir hayli zordur. Belirtileri başka hastalıkların da belirtileri ile benzerlik gösterebildiği için kesin bir çölyak tanısı bağırsak biyopsisi ile konmaktadır.

 

Çölyak hastalığında;

  • Karın ağrısı
  • Karın bölgesinde şişlik
  • İshal
  • Kusma
  • Eklem ve kemik ağrıları
  • Büyüme geriliği
  • Boy uzamasında ve kiloda normalin altında olmak
  • Kas zayıflığı ve büyüme geriliği
  • Halsizlik, sinirlilik, iştahsızlık

benzeri belirtiler görülebilmektedir.

 

Çölyak Hastalığının Tedavisi

Çölyak hastalığı şüphesi olanlar mutlaka doktora başvurmalıdırlar. Uzman hekimlerin gerçekleştirecekleri testler sonucunda çölyak teşhisinin konması halinde kişilerin bir diyet programı uygulaması gerekmektedir. Bu diyet az yemek yemek anlamına gelmemektedir. Hastalığın derecesine göre doktorunuzun vereceği diyet programına uymalısınız. Birçok besin grubu bu diyette serbest iken gluten içeren besinlerden uzak durulması gerekmektedir.

 

Çölyak İle Beslenme

Çölyak teşhisi konan kişiler doktorlarının verdiği diyet programına göre beslenmektedirler. Bu beslenme programlarının temelinde gluten isimli proteinden uzak durmak vardır. Hastalığın durumuna göre doktorlar haftanın bir gününü serbest gün ilan edebilmektedirler. Ancak mutlaka doktorun talimatlarına uygun hareket etmek gerekmektedir.

 

Çölyak hastaları için tüm sebze ve meyveler serbesttir. Ayrıca bakliyatlar, katkısız yağlar, yumurta, kırmızı et, balık, tavuk gibi ürün grupları; bal, reçel, toz şeker, zeytin gibi besinler de çölyak hastaları tarafından tüketilebilmektedir. Ancak yine de çok dikkat edilmesi şarttır. Örneğin daha önce una bulanmış bir balığın kızartıldığı yağda yeniden bir başka besinin kızartılmaması gerekmektedir.

 

Bu saydığımız türden ürünler doğal olarak gluten içermeyen ürünlerdir. Ancak bir de normalde gluten içeren bazı besin maddeleri glutensiz olarak çölyak hastalarına özel hazırlanabilmektedir. Bu ürünlere örnek olarak glutensiz un, glutensiz makarna, glutensiz çikolata, glutensiz bisküvi gibi bazı besinleri gösterebiliriz. Ancak bu tür besin maddelerinin sıfır gluten içerdiğini söylemek mümkün değildir. Belirlenen standartlar doğrultusunda belli bir oranın altında gluten içerdikleri takdirde glutensiz olarak anılabilmektedirler. Bu sınır günümüzde 1 kilogram üründe 20 miligram gluten olarak kabul edilmiştir. Kilogramında 20 miligramdan daha az gluten içeren besinler glutensiz olarak adlandırılmaktadırlar.

 

Çölyak hastalarının tüketmemesi gereken besinler buğday, arpa, çavdar ve yulaf içeren her türlü besin ki bunların başında bulgur, un, makarna ve şehriye, kuskus gibi makarna çeşitleri, ekmekler, pastalar, krakerler gelmektedir. Tüketilmemesi gereken tüm besinler hakkında doktorunuzdan bilgi alabilirsiniz. Bazı besinlerin doğrudan gluten içermemelerine rağmen pişirme aşamalarına da son derece dikkat etmek gerekmektedir.

 

Yazımızı şekillendirmemizde yardımcı olan bilgileri yayınlayan Sağlık Bakanlığı'na teşekkür ediyoruz.

 

Yazar: Degnek

Kendisi, Değnek.com'un genel içerik üreticisi.

Degnek Blog
 Yazının Etiketleri  
  1. Yorum yapılmammış.

  1. Geri bildirim yok.

Yorum yapın

*